భారతీయ రైల్వే తన సుదీర్ఘ చరిత్రలో మరో చారిత్రాత్మక ఘట్టాన్ని ఆవిష్కరించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రజల దశాబ్దాల కలను సాకారం చేస్తూ, దేశంలో 18వ రైల్వే జోన్గా "సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే" (South Coast Railway - SCoR) తన కార్యకలాపాలను ప్రారంభించింది. దీనిని పురస్కరించుకుని, భారతీయ రైల్వే బోర్డు ఒక కొత్త లోగోను అధికారికంగా ఆవిష్కరించింది.
ఈ నూతన లోగోలో దేశంలోని మొత్తం 18 రైల్వే జోన్లకు ప్రతీకగా 18 ఎర్రటి నక్షత్రాలను పొందుపరిచారు. జూన్ 1, 2026 నుండి ఈ జోన్ మరియు కొత్త లోగో పూర్తి స్థాయిలో అమల్లోకి వచ్చాయి. UPSC, APPSC, TSPSC, RRB మరియు SSC వంటి అన్ని రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయి పోటీ పరీక్షలకు సన్నద్ధమవుతున్న అభ్యర్థులకు ఈ అంశం కరెంట్ అఫైర్స్ విభాగంలో అత్యంత కీలకం.
- Who: భారతీయ రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ మరియు రైల్వే బోర్డు.
- What: 18వ రైల్వే జోన్ 'సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే' (SCoR) ఏర్పాటును గుర్తిస్తూ 18 నక్షత్రాలతో కూడిన నూతన రైల్వే లోగో ఆవిష్కరణ.
- Where: విశాఖపట్నం (ఆంధ్రప్రదేశ్) కేంద్రంగా ఈ నూతన జోన్ ప్రధాన కార్యాలయం ఏర్పాటు.
- When: మే 27, 2026న లోగోకు ఆమోదం లభించగా, జూన్ 1, 2026 నుండి కొత్త జోన్ అధికారికంగా కార్యకలాపాలు ప్రారంభించింది.
- Why: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం-2014లో ఇచ్చిన హామీని నెరవేర్చడం మరియు కోస్తా ప్రాంతంలో రైల్వే పాలనా సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడం కోసం.
నూతన లోగో మరియు దాని ప్రభావం
భారతీయ రైల్వే ఆవిష్కరించిన ఈ కొత్త లోగో కేవలం ఒక చిహ్నం మాత్రమే కాదు, ఇది పరిపాలనా విస్తరణకు మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆర్థిక ప్రగతికి ఒక బలమైన సంకేతం. పాత లోగోలో ఉన్న 17 నక్షత్రాల స్థానంలో, 18వ జోన్ అయిన సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే (SCoR)కు ప్రాతినిధ్యం వహించేలా 18వ ఎర్రటి నక్షత్రాన్ని చేర్చారు.
ఈ జోన్ ఆవిర్భావం వలన ఈ ప్రాంత రైల్వే మౌలిక సదుపాయాలలో విప్లవాత్మక మార్పులు రానున్నాయి. విశాఖపట్నం కేంద్రంగా ప్రధాన కార్యాలయం ఉండటం వల్ల, స్థానికంగా పరిశ్రమలు, వ్యాపార మరియు వాణిజ్య రంగాలు మరింత వృద్ధి చెందుతాయి. సరుకు రవాణా (Freight transport) మరియు పోర్టు అనుసంధానత (Port Connectivity) మెరుగుపడటం వలన ఈ ప్రాంతం ఆర్థిక కేంద్రంగా ఎదుగుతుంది. అంతేకాకుండా, స్థానిక యువతకు రైల్వే శాఖలో మరియు అనుబంధ రంగాలలో నూతన ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తాయి.
నేపథ్యం మరియు చారిత్రక పరిణామాలు
2014లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర విభజన జరిగినప్పటి నుండి, విశాఖపట్నం కేంద్రంగా ప్రత్యేక రైల్వే జోన్ ఏర్పాటు చేయాలనే డిమాండ్ తీవ్రమైంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014లోని హామీల మేరకు, అనేక దఫాల చర్చల అనంతరం 2019లో కేంద్ర ప్రభుత్వం సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే జోన్ ఏర్పాటును ప్రకటించింది.
తరువాతి కాలంలో ఈ ప్రాజెక్ట్ వేగం పుంజుకుంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ జనవరి 8, 2025న విశాఖపట్నంలోని ముడసర్లోవలో కొత్త జోన్ ప్రధాన కార్యాలయానికి శంకుస్థాపన చేశారు. రైల్వే బోర్డు చైర్మన్ & CEO అనుమతితో, 2026 మే నెలలో కొత్త లోగోను ఆమోదించి, జూన్ 1, 2026న ఈ నూతన జోన్ను జాతికి అంకితం చేశారు.
నూతన జోన్ పరిధిలోని రైల్వే డివిజన్లు
పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం, పాత రైల్వే డివిజన్లను భారీ స్థాయిలో పునర్వ్యవస్థీకరించి సౌత్ కోస్ట్ రైల్వేలో నాలుగు ప్రధాన డివిజన్లను చేర్చారు. అభ్యర్థులు ఈ భౌగోళిక మార్పులను స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవాలి.
- విజయవాడ డివిజన్: ఇది గతంలో సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే (SCR)లో భాగంగా ఉండేది.
- గుంటూరు డివిజన్: ఈ డివిజన్ కూడా గతంలో సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే పరిధిలో ఉండేది.
- గుంతకల్లు డివిజన్: ఇది కూడా సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే నుండి బదిలీ చేయబడింది.
- విశాఖపట్నం డివిజన్ (కొత్తది): తూర్పు కోస్తా రైల్వే (East Coast Railway) పరిధిలోని పాత వాల్తేరు (Waltair) డివిజన్ను రెండుగా విభజించారు. అందులో ఒక భాగాన్ని కొత్త "విశాఖపట్నం డివిజన్" గా పేరు మార్చి, సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే (SCoR) లో కలిపారు. మిగిలిన భాగాన్ని "రాయగడ డివిజన్" గా చేసి ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వేలోనే ఉంచారు.
క్విక్-ఫ్యాక్ట్స్
పోటీ పరీక్షల దృష్టిలో ముఖ్యమైన గణాంకాలను ఒకసారి పరిశీలిద్దాం:
- దేశంలో మొత్తం రైల్వే జోన్ల సంఖ్య: 18
- కొత్త రైల్వే జోన్ పేరు: సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే (SCoR)
- లోగోలోని నక్షత్రాల సంఖ్య: 18 (ఎరుపు రంగులో)
- ప్రధాన కార్యాలయం ప్రాజెక్ట్ వ్యయం: సుమారు రూ. 183.58 కోట్లు
- కార్యాలయ నిర్మాణం: విశాఖపట్నం ముడసర్లోవలో 52.2 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో నిర్మాణం
- SCR నెట్వర్క్ తగ్గింపు: కొత్త జోన్ ఏర్పాటుతో సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే (SCR) రూట్ పరిమాణం దాదాపు 3,600 కిలోమీటర్లకు తగ్గింది.
గమనిక: జూన్ 1, 2026 నుండి అమల్లోకి వచ్చిన ఈ కొత్త జోన్ ప్రారంభంతో, దక్షిణ మధ్య రైల్వే (SCR) లో కేవలం సికింద్రాబాద్, హైదరాబాద్ మరియు నాందేడ్ డివిజన్లు మాత్రమే మిగిలాయని అభ్యర్థులు గుర్తుంచుకోవాలి.
సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే (SCoR) - పూర్తి వివరాలు
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| జోన్ పేరు | సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే (South Coast Railway - SCoR) |
| జోన్ హోదా | భారతీయ రైల్వేలో 18వ రైల్వే జోన్ |
| ప్రధాన కార్యాలయం (హెడ్ క్వార్టర్స్) | విశాఖపట్నం, ఆంధ్రప్రదేశ్ |
| తాత్కాలిక కార్యాలయం | 'ది డెక్' (The Deck) భవనం, సిరిపురం, విశాఖపట్నం (VMRDA భవనం) |
| శాశ్వత కార్యాలయ ప్రాంతం | ముడసర్లోవ (Mudasarlova), విశాఖపట్నం (నిర్మాణంలో ఉంది) |
| కార్యకలాపాలు ప్రారంభమైన తేదీ | జూన్ 1, 2026 |
| గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల తేదీ | మే 4, 2026 |
| జనరల్ మేనేజర్ (GM) | సందీప్ మాథుర్ (Sandeep Mathur) |
| డివిజన్ల వివరాలు (4 డివిజన్లు) | |
| 1. విశాఖపట్నం డివిజన్ | పాత వాల్తేరు (Waltair) డివిజన్ను విభజించి, దక్షిణ భాగాన్ని కొత్త విశాఖపట్నం డివిజన్గా మార్చారు. (మిగిలిన ఉత్తర భాగాన్ని ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే (ECoR) కింద రాయగడ డివిజన్గా చేశారు). |
| 2. విజయవాడ డివిజన్ | సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే (SCR) నుండి తీసుకోబడింది. |
| 3. గుంటూరు డివిజన్ | సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే (SCR) నుండి తీసుకోబడింది. |
| 4. గుంతకల్ డివిజన్ | సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే (SCR) నుండి తీసుకోబడింది. |
| ఇతర ముఖ్యమైన సమాచారం | |
| సేవలు అందించే రాష్ట్రాలు | ప్రధానంగా ఆంధ్రప్రదేశ్, మరియు తెలంగాణ, తమిళనాడు, కర్ణాటకలోని కొన్ని ప్రాంతాలు. |
| రైల్వే నెట్వర్క్ పొడవు | సుమారు 3,532.407 కిలోమీటర్లు (2,194.936 మైళ్లు) |
| బ్రాడ్ గేజ్ ట్రాక్ | 1,676 mm (5 ft 6 in) |
| ఎలక్ట్రిఫికేషన్ | 25 kV 50 Hz AC |
| శంకుస్థాపన చేసినది | జనవరి 8, 2025న ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ విశాఖపట్నంలో హెడ్ క్వార్టర్స్ నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేశారు. |
| చారిత్రక నేపథ్యం | ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 హామీ మేరకు ఈ జోన్ ఏర్పాటు చేయబడింది. 2019 ఫిబ్రవరిలో కేంద్ర ప్రభుత్వం తొలిసారిగా దీనిపై ప్రకటన చేసింది. |