భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) 2026 సంవత్సరానికి గాను వాతావరణ మార్పులపై కీలక హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఎల్-నినో (El Nino) కారణంగా, ఈ ఏడాది దేశవ్యాప్తంగా నైరుతి రుతుపవనాలు తీవ్రంగా బలహీనపడతాయని అధికారులు ప్రకటించారు. ఈ పరిణామం భారతదేశ వాతావరణాన్ని వేడెక్కించి తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులను సృష్టించనుంది.
- ఎవరు: భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) మరియు ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO).
- ఏమిటి: బలమైన ఎల్-నినో (El Nino) వాతావరణ పరిణామం, తద్వారా దేశంలో తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం.
- ఎక్కడ: భారతదేశం, ముఖ్యంగా వాయువ్య, మధ్య మరియు దక్షిణ భారతదేశ ప్రాంతాలలో (ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ సహా).
- ఎప్పుడు: 2026 జూన్ నుండి సెప్టెంబర్ వరకు సాగే రుతుపవనాల కాలంలో.
- ఎందుకు: భూమధ్యరేఖ వద్ద పసిఫిక్ మహాసముద్ర ఉపరితల జలాలు అసాధారణంగా వేడెక్కడం వల్ల ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వాతావరణ ప్రవాహాలు మారుతాయి.
ప్రభావం
ఈ వాతావరణ మార్పు సామాన్య ప్రజలపై, ముఖ్యంగా రైతులపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. భారతదేశంలో సగానికి పైగా వ్యవసాయ భూములు కేవలం వానల పైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఎల్-నినో కారణంగా వర్షాలు ఆలస్యం కావడం లేదా సుదీర్ఘకాలం పాటు పొడి వాతావరణం ఏర్పడటం జరుగుతుంది. దీనివల్ల వరి, సోయాబీన్, పత్తి వంటి ప్రధాన ఖరీఫ్ పంటల దిగుబడి దారుణంగా పడిపోతుంది. ఆహార ఉత్పత్తి తగ్గితే మార్కెట్లో నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతాయి. సామాన్యుల జేబులకు చిల్లు పడుతుంది.
తాగునీటి ఎద్దడి మరియు వడగాలులు
వర్షాలు ముఖం చాటేస్తే ప్రాజెక్టులు, రిజర్వాయర్లలో నీటి మట్టాలు అడుగంటిపోతాయి. దీనివల్ల పట్టణ మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన తాగునీటి ఎద్దడి ఏర్పడుతుంది. భూగర్భ జలాలు పడిపోతాయి. వాయువ్య, మధ్య భారతదేశంతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లో జూన్ నెలలో భయంకరమైన వడగాలులు వీచే ప్రమాదం ఉందని అధికారులు హెచ్చరించారు. అధిక ఉష్ణోగ్రతల వల్ల ప్రజల ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది.
నేపథ్యం
ఎల్-నినో అనగా పసిఫిక్ మహాసముద్రం మధ్య మరియు తూర్పు భూమధ్యరేఖ ప్రాంతంలో సముద్ర జలాలు వాతావరణ సగటు కంటే వేడెక్కే సహజ భౌగోళిక ప్రక్రియ. ఇది రెండు నుంచి ఏడేళ్లకోసారి సంభవిస్తూ, దాదాపు ఏడాది పాటు కొనసాగుతుంది. గత సంవత్సరం (2025లో) లా-నినా (La Nina) పరిస్థితులు ఉండటం వల్ల చల్లని వాతావరణం మరియు సమృద్ధిగా వర్షాలు కురిశాయి. ఆ లా-నినా ప్రభావం 2026 ఫిబ్రవరి నాటికి క్షీణించడం ప్రారంభమైంది.
వాతావరణంలో వేగంగా మార్పులు
మార్చి మరియు ఏప్రిల్ నెలల నాటికి సముద్రపు ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణ స్థితికి చేరుకున్నాయి. అయితే, మే నెల మధ్య నాటికి పసిఫిక్ జలాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు అనూహ్యంగా పెరగడం మొదలైంది. అంతర్జాతీయ వాతావరణ నమూనాల ప్రకారం జూన్-జూలై నాటికి ఇది బలమైన ఎల్-నినోగా రూపాంతరం చెందుతుందని స్పష్టమైంది. ఈ వేగవంతమైన వాతావరణ మార్పే ప్రస్తుత రుతుపవనాల గమనాన్ని అడ్డుకుంటోంది.
ప్రధాన గణాంకాలు
2026 రుతుపవనాలపై నిపుణుల అంచనాలను గమనిస్తే:
- ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల వర్షపాతం దీర్ఘకాలిక సగటులో (LPA) కేవలం 90 శాతం మాత్రమే నమోదు కావచ్చు.
- దేశవ్యాప్తంగా సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం లేదా తీవ్రమైన వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశం 60 శాతం వరకు ఉంది.
- మే నుండి జూలై 2026 మధ్య కాలంలో ఎల్-నినో ఏర్పడే అవకాశం 98 శాతం ఉందని అంచనా వేశారు.
- ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, ఒడిశా, బీహార్, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో వడగాలుల తీవ్రత అధికంగా ఉంటుంది.
క్విక్ ఫ్యాక్ట్: 1951 వ సంవత్సరం నుండి భారతదేశంలో నమోదైన ఎల్-నినో సంవత్సరాలను నిశితంగా పరిశీలిస్తే, సుమారు 60 శాతం సందర్భాలలో దేశం కరువు లేదా అనావృష్టి పరిస్థితులను ఎదుర్కొంది. ఈ ఏడాది (2026) కూడా అదే ముప్పు పొంచి ఉంది.