భారతదేశంలో చిన్నారుల ఆరోగ్య రక్షణలో ఒక అద్భుతమైన మైలురాయి నమోదైంది. కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఇటీవల విడుదల చేసిన జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే-6 (NFHS-6) ప్రకారం, ప్రాణాంతక డయేరియాను అడ్డుకునే రోటావైరస్ వ్యాక్సిన్ కవరేజీ మన దేశంలో రికార్డు స్థాయిలో పెరిగింది. ఈ అద్భుతమైన ప్రగతి భారతదేశపు యూనివర్సల్ ఇమ్యునైజేషన్ ప్రోగ్రామ్ (UIP) సాధించిన విజయానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.
- ఎవరు: భారత ప్రభుత్వ ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
- ఏమిటి: చిన్నారులకు ఇచ్చే రోటావైరస్ వ్యాక్సిన్ (RVV) పంపిణీ కవరేజీలో గణనీయమైన పెరుగుదల (36.4 శాతం నుంచి 85.4 శాతానికి).
- ఎక్కడ: భారతదేశం అంతటా (అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు మారుమూల ప్రాంతాలలో).
- ఎప్పుడు: మే 2026లో విడుదల చేసిన తాజా NFHS-6 (2023-24) నివేదిక ద్వారా.
- ఎందుకు: ఐదేళ్లలోపు పిల్లల్లో తీవ్రమైన అతిసారం (డయేరియా) వల్ల సంభవించే మరణాలను తగ్గించి, వారి ఆరోగ్యాన్ని కాపాడేందుకు టీకా పంపిణీని ముమ్మరం చేశారు.
ప్రభావం
రోటావైరస్ వ్యాక్సిన్ కవరేజీ ఇంత పెద్ద ఎత్తున పెరగడం సామాన్య ప్రజలకు మరియు దేశానికి ఎంతో మేలు చేసే పరిణామం. మన దేశంలో ఐదేళ్లలోపు పిల్లల మరణాలకు తీవ్రమైన డయేరియా ఒక ప్రధాన కారణం. ఇప్పుడు ఈ వ్యాక్సిన్ పూర్తి స్థాయిలో అందుబాటులోకి రావడం వల్ల లక్షలాది మంది చిన్నారులు ఈ ప్రాణాంతక వ్యాధి బారిన పడకుండా సురక్షితంగా ఉంటున్నారు.
గతంలో కేవలం మూడింట ఒక వంతు పిల్లలకు మాత్రమే అందిన ఈ రక్షణ, ఇప్పుడు దాదాపు 85 శాతం మందికి అందుతోంది. ఆసుపత్రుల చుట్టూ తిరగాల్సిన అవసరం తగ్గడం వల్ల పేద మరియు మధ్యతరగతి కుటుంబాలపై వైద్య ఖర్చుల భారం భారీగా తగ్గింది. పిల్లల ఎదుగుదల లోపాలను అరికట్టి, వారి దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్యానికి ఈ వ్యాక్సిన్ బలమైన పునాది వేస్తోంది.
నేపథ్యం
చిన్నారులలో డయేరియాను పూర్తిగా అరికట్టే లక్ష్యంతో భారత ప్రభుత్వం 2016లో మొదటిసారిగా రోటావైరస్ వ్యాక్సిన్ను ప్రభుత్వ టీకాల కార్యక్రమంలో (UIP) ప్రవేశపెట్టింది. మొదట కొన్ని రాష్ట్రాలకే పరిమితమైన ఈ కార్యక్రమాన్ని, 2019 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించారు. అప్పటికి నిర్వహించిన జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే-5 (2019-21) నాటికి కేవలం 36.4 శాతం పిల్లలు మాత్రమే ఈ వ్యాక్సిన్ తీసుకున్నారు.
ఆ తరువాత ప్రభుత్వం తీసుకున్న డిజిటల్ ట్రాకింగ్ వ్యవస్థలు (U-WIN), టీకాల నిల్వ కేంద్రాల మెరుగుదల, ఆశా వర్కర్ల నిరంతర కృషితో టీకా పంపిణీ వేగవంతమైంది. దానికి ప్రతిఫలమే నేటి ఈ రికార్డు స్థాయి విజయం.
వ్యాక్సినేషన్లో రికార్డు స్థాయి ప్రగతి
ఇటీవల విడుదలైన నివేదిక ప్రకారం టీకాల పంపిణీలో దేశం ఊహించని ప్రగతి సాధించింది. కేవలం రోటావైరస్ మాత్రమే కాకుండా ఇతర ముఖ్యమైన టీకాలను కూడా పిల్లలకు వేగంగా చేరువ చేశారు. మీజిల్స్ (తట్టు) వ్యాక్సిన్ రెండవ డోసు కవరేజీ కూడా 58.6 శాతం నుంచి 71.8 శాతానికి పెరిగింది. పూర్తి స్థాయిలో అన్ని టీకాలు తీసుకున్న 12 నుండి 23 నెలల వయసున్న పిల్లల శాతం కూడా 83.8 నుంచి 87.1 శాతానికి చేరింది.
క్విక్ ఫ్యాక్ట్ (Quick Fact): రోటావైరస్ అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఐదేళ్ల లోపు పిల్లల్లో తీవ్రమైన డయేరియాకు కారణమయ్యే అత్యంత ప్రమాదకరమైన వైరస్. భారతదేశం భారత్ బయోటెక్ మరియు డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీ (DBT) సహకారంతో 'రోటావాక్' (Rotavac) అనే స్వదేశీ వ్యాక్సిన్ను విజయవంతంగా అభివృద్ధి చేసి ప్రపంచ దేశాలకు ఆదర్శంగా నిలిచింది.
ముఖ్య గణాంకాలు మరియు డేటా
టీకా పంపిణీ మరియు పిల్లల ఆరోగ్యంలో వచ్చిన ప్రధాన మార్పులను గమనిస్తే:
- అతిసారం తగ్గుదల:తీవ్రమైన డయేరియా కేసులు పిల్లల్లో కేవలం 0.5 శాతానికి పడిపోయాయి.
- శ్వాసకోశ వ్యాధులు: పిల్లల్లో శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్ (ARI) లక్షణాలు 2.8 శాతం నుంచి 1.9 శాతానికి తగ్గాయి.
- ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల పాత్ర: సుమారు 95.6 శాతం మంది పిల్లలు ప్రభుత్వ ఆరోగ్య కేంద్రాల ద్వారానే టీకాలు పొందారు.
- ఆశా వర్కర్ల కృషి: మారుమూల ప్రాంతాలు, గిరిజన గూడాలు, మురికివాడల్లో టీకా పంపిణీని విజయవంతం చేయడంలో క్షేత్రస్థాయి ఆరోగ్య కార్యకర్తలు అద్భుతంగా పనిచేశారు.
భవిష్యత్తు ప్రణాళికలు మరియు సవాళ్లు
రోటావైరస్ వ్యాక్సిన్ పంపిణీలో మనం సాధించిన ఈ 85.4 శాతం పెరుగుదల ఎంతో గొప్పది అయినప్పటికీ, దీన్ని 100 శాతానికి తీసుకువెళ్లడమే ఆరోగ్య శాఖ తదుపరి లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇంకా టీకాలు తీసుకోని 15 శాతం మంది పిల్లలను గుర్తించి వారికి రక్షణ కల్పించడానికి పటిష్టమైన చర్యలు తీసుకోవాలి. ముఖ్యంగా పట్టణ ప్రాంతాలు, వలస కార్మికుల కుటుంబాల్లో ఈ వ్యాక్సినేషన్ పై మరింత అవగాహన పెంచాల్సిన అవసరం ఉంది.
డిజిటల్ టెక్నాలజీ ద్వారా ప్రతి చిన్నారికి సరైన సమయంలో వ్యాక్సిన్ అందేలా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కలిసికట్టుగా కృషి చేస్తున్నాయి. రాబోయే రోజుల్లో పోలియో మాదిరిగానే డయేరియా మరణాలను కూడా పూర్తిగా పారద్రోలాలని దేశం లక్ష్యంగా నిర్దేశించుకుంది.